Casa de Peóns na Roibeira (Oza dos Ríos)

 
Na saída de Betanzos cara a Oza dos Ríos, no quilómetro número 2 da comarcal 840, atópase esta casa de “Peones Camineros”.
Construída en cachotaría, a cantaría resérvase para o enmarque dos vans e os esquinais.
A estrutura é a mesma do resto xa vistas, destacando os tornachoivas das fiestras das fachadas laterais, a cheminea e a lousa de enriba da porta co nome.

Casa de Peóns nas Neves (A Capela)

Na capital do concello da Capela, nas Neves, hai unha casa de peóns que daba servizo á estrada comarcal 564. Sitúase no extremo do pobo, na entrada oeste desde Cabanas.

Con planta cuadrangular e cuberta, recentemente restaurada, a dúas augas, posúe planta baixa e unha altura a modo de rocho. A distribución dos ocos realízase de maneira simétrica, do mesmo xeito que nos demais exemplos vistos desta tipoloxía: porta flanqueada por dúas fiestras alongadas na fachada principal e dous vans nas laterais á altura do faiado.

Casa de Peóns na Cañiza

Na Ponte de Aráns, nunha curva vella da estrada 531 da Cañiza, sitúase esta “Casilla de peones camineros”. A construción segue a mesma estrutura que o resto de casas vistas ata o momento: planta rectangular dunha soa altura, cuberta a dúas augas, cantaría, fachada con porta principal flanqueada por dúas fiestras, vans remarcados e cartel no lintel co nome. As únicas diferencias son que non posúe recebo nin cheminea, e que na parte posterior ten un engadido para gardar material e maquinaria.

Casa de Peóns de Sarandós (Abegondo)

Nunha pequena vía de apenas 5 quilómetros, a estrada AC-222, sitúase unha casa de legoeiros de Abegondo. O lugar aparece no topográfico denominado como “A Casilla”, topónimo que pode facer referencia a esta tipoloxía de vivendas-almacéns.

Construída en cachotaría e revestida salvo os marcos dos vans, está tellada a dúas augas con uralita. Nun dos lados da cuberta érguese unha cheminea de ladrillo, con restos de recebo. O estado de conservación non é bo, estando afectada por uns castiñeiros que se lle botan enriba.

Casa de Peóns en Acea de Ama (Culleredo)

Á altura do quilómetro 2 da estrada comarcal AC-211 érguese unha casa de peóns do concello de Culleredo. De planta cuadrangular e cunha superficie aproximada de 240 m2, repite o esquema construtivo doutras xa vistas. Así, na fachada principal só se abren tres vans nos que a pedra queda á vista. Como único elemento salientable, enriba da porta disponse unha lousa na que se pode ler “PEONES CAMINEROS”. En canto ás fachadas laterais, ábrense dous ocos en cada unha, un na planta e outro no baixo cuberta. Esta casa de Acea de Ama posúe un pequeno terreo ao redor, así como un engadido na fachada posterior.

Casa de Peóns de Ousoño (Barro – Noia)

No ano 2001 o Consello da Xunta aprobaba un decreto para desafectar a “Casilla” de Legoeiros de Ousoño e cedela ao Concello de Noia. Posteriormente, tras unha reforma na que se investiron preto de 60.000 €, converteuse no local social e cultural da AA. VV. Virxe do Carme. 

A casa repite o esquema construtivo doutras construcións de cantaría e planta baixa xa vistas, como a da Susana ou a da Barcia en Laraño, na mesma estrada comarcal. Cunha perfecta simetría, a fachada organízase a través de tres ocos: unha porta central e dúas fiestras. Cuberta a dúas augas con tella do país, nas esquinas do tellado dispóñense dúas cheminea.

Casa de Peóns na Barcia (Laraño – Santiago)

No punto quilométrico 1 da AC-543 Santiago – Noia érguese, na marxe dereita, unha casa de peóns camiñeiros. Trátase dunha pequena construción de cantaría de planta baixa e cuberta a dúas augas. A fachada organízase a través de tres vans: unha porta flanqueada por dúas fiestras. No tellado álzanse simetricamente dúas chemineas nas esquinas. O esquema é semellante á casa da Susana e á que veremos de Noia. Ademais, ao igual que a da Susana, aínda está en uso.

Casa dos Peóns na Gándara (ou na Susana)


Na mesma estrada N550 na que estaba a casa dos péons de Vedra, e a pouco máis de 6 quilómetros dirección Santiago, atópase outra construción da mesma tipoloxía. Érguese nunha encrucillada entre dita nacional e a comarcal 8203, na Gándara. Sitúase nos lindes de Sergude (Boqueixón) e San Fins de Sales (Vedra) con Marrozos (Santiago de Compostela), polo que popularmente, por mor da sinalización vertical de indicación de lugar, pénsase que aínda é A Susana.


Detalle da portada e unha vista da casa co Pico Sacro ao fondo

A edificación, de planta cuadrangular, consta de baixo é esta cuberta a dúas augas. A diferencia das outras casas de peóns vistas, neste caso érguense dúas chemineas a cada lado do tellado. Ademais, aínda está en uso como Centro de Conservación e Explotación de Estradas do Ministerio de Fomento.

Casa dos Peóns de Vedra

A antiga casa de peóns camiñeiros do concello coruñés de Vedra sitúase nunha encrucillada no punto quilométrico 326 da estrada nacional 525. Está no lugar de Picón, parroquia de San Pedro de Vilanova, e na actualidade dedícase, igual que a de Allariz, a oficina municpal de turismo.


Trátase dunha construción de planta baixa, con cuberta a dúas augas. Na fachada principal a porta de entrada flanqueada por dúas fiestras, esquema repetido na traseira, a cal se abre a un patio pechado.

Casa dos Peóns Camiñeiros de Allariz

Na ourensana vila de Allariz atopamos á beira do río Arnoia, antes da ponte, unha pequena construción de pedra. Trátase dunha antiga casa de peóns camiñeiros, situada na estrada OU-320, moi similar a outras que veremos. No presente caso, trátase dunha construción de cantaría de dúas alturas e cuberta a dúas augas. Malia que é de pequenas dimensións, os dous pisos poden significar que a casa, ademais de servir para gardar o material dos camiñeiros, funcionaba como vivenda. Na actualidade está dedicada a Oficina Municpal de Turismo.