Adeus á Casa de Portela en Villa Brasil (A Estrada)

No mes de xaneiro de 2001 tiven a oportunidade de estar na coñecida como “Casa de Portela”, situada no barrio estradense de “Villa Brasil”, actual rúa Fernando Conde. As súas propietarias, coas que acudín a vela, tíñana á venda, pero ían a miúdo por alí para ventilala e favorecer a súa conservación.

Vista xeral desde a rúa Fernando Conde en 2001
Vista da horta co engadido para sanatorio

Vista das escaleiras desde a entrada
Vista dun corredor na planta principal
Detalle da galería exterior do solario
Varios anos despois da miña incursión, a casa foi vendida (ca. 2004-5), coido que directamente á inmobiliaria Promociones Ramallosa Cinco SL, que pretendían construír en toda a mazá. Desde ese momento, as portas de aire dos seus balcóns quedaron abertas para sempre e as súas reixas desapareceron. Con chuvia e con sol, o paso do tempo foi motivando un deterioro progresivo. A clave? A ruína. Unha acción provocada para acadar a declaración de ruína técnica e económica e a conseguinte licenza de derrube. Pero o PXOM non se aprobou, as licenzas paralizáronse e a “Casa do Paxariño” (no seu baixo houbo un bar con ese nome) foi salvándose, malia que as obras xa comezaran na parte posterior da finca. Unha escapatoria que durou case dez anos, pois a semana pasada chegoulle o anuncio do seu día 🙁
Estamos ante unha obra de principios do século XX que debera estar protexida. De feito, no avance do catálogo do Plan Xeral de Ordenación Municipal de 1996, aparecía con protección “ambiental” e describíana así:

“su singularidad radica en su policromía. El balcón superior con retranqueo de la planta es solución frecuente ya vista. Curiosa la buhardilla para luces”.

Ademais, parte desa “singularidade” estaba no engadido posterior onde o médico Jesús Portela Fares tivera o seu “Sanatorio naturista”, que así se describía nunha nova no xornal El Emigrado do mes de xuño de 1927:

Sanatorio naturista.-
El competente médico de Estrada, D. Jesús Portela Fares está dando los últimos retoques a la instalación de su sanatorio naturista de Villa-Brasil.

Este importante establecimiento, destinado a devolver la salud a los pacientes por los procedimientos mas modernos, viene, desde luego a dar más realce a esta villa, y será un nuevo motivo para atraer a la misma la gente forastera.

E así se anunciaba:

Cabe lembrar que durante a primeiro terzo do século XX, A Estrada coñecíase como a “Villa Airista”. Así, por exemplo, en decembro de 1917, o catedrático de medicina de Santiago, Antonio Novo Campelo impartiu unha conferencia de extensión universitaria co título “Valor de La Estrada como estancia climatérica de altura media” na que explicaba a importancia do clima da vila e dos seus contornos. Un pobo recomendado para tomar os “aires” da montaña a doentes de tuberculose e outras afeccións pulmonares ou respiratorias. De feito, nesa mesma época, o filántropo vigués Fernando Conde Domínguez instalaba no linde coa parroquia de Lagartóns, no Sixto, “las simpáticas Colonias Escolares de Vigo” para que “los pequeñuelos”, “niños pobres de Vigo”, gozaran “de los salutíferos aires de esta comarca”. Outro edificio que, por desgraza, non está protexido e ten os anos contados.

A “Casa de Portela” ou a do “Paxariño” é a que eu coñecín como “Pajarera”. Igual por mor dunha mistura do nome do bar que estivo alí e as galerías acristaladas que poden asemellar un invernadoiro ou unha gaiola. A saber…

E como non localicei os negativos das fotos, as que aquí amoso sestán escaneadas da copia en papel, de aí a baixísima calidade.

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *